Marcus 2:13-17 

 'Geld maakt niet gelukkig', luidt het bekende spreekwoord. (Wie is het ermee eens? Wie niet?)

Daar kan Domingos Oliveira over meepraten. Hij won in Portugal de superjackpot. Drieënveertig miljoen euro. Nog nooit zo’n bedrag uitgekeerd. Een journalist traceerde de jonge miljonair in een eenvoudig flatje dertien hoog in een nieuwbouwwijk in Lissabon.

Een jaar later kwamen zij elkaar weer tegen. Domingos woonde buiten de stad in een elektronisch bewaakt landhuis met bodyguards. Ze herkenden elkaar onmiddellijk. De vraag lag voor de hand: ‘Hoe gelukkig bent u nu?’ Het antwoord was verrassend. ‘Vroeger had ik vrienden, nu niet meer. Ik weet niet wie ik kan vertrouwen. Vorig jaar ging mijn dochter van veertien op de fiets naar school, nu durft ze niet meer. Bang om gegijzeld te worden. Vroeger droomde ik dat ik ooit rijk zou zijn, nu droom ik hoe gelukkig ik was, vorig jaar, op mijn flat dertien hoog …’

Levi (later wel Matteüs genoemd) is door zijn werk opgegroeid met geld. Levi is een tollenaar. In die tijd werd Palestina door de Romeinen bezet. De tollenaars werden geasocieerd met de heidense bezettende macht. Verder eisten de tollenaars ook meer belasting dan waartoe zij gerechtigd waren om zo zichzelf te bevoordelen. Corruptie dus. Als gevolg daarvan werden zij door de Joden veracht en als verraders beschouwd.

In de (Bijbelse)kunst wordt Levi afgebeeld zittend aan een tafel met een geldbeurs en soms ook een (goud)weegschaaltje.

In onze lezing ontmoeten we Jezus die weer onderwijst in Kafarnaüm. Heel veel mensen komen luisteren, want Jezus heeft werkelijk wat te zeggen: nieuwe, levensveranderende dingen.

Alles verlaten

Jezus spreekt mensen direct aan, zoals hier Levi: ‘Volg mij’. Wat gebeurt er verder? Stelt Levi allerlei vragen? Waar naartoe? Hoe zit het met mijn werk? Mag ik wel bedenktijd krijgen? Nee. Omdat het Jezus is die spreekt, met Zijn liefdevolle autoriteit, volgt Levi zondermeer. Dit verhaal over de roeping van Levi als een discipel is ook geschreven in Matteüs en Lucas. Lucas voegt hieraan toe: ‘Levi stond op, liet alles achter en volgde Hem’ (Lucas 5:28).

Levi verlaat zijn werk, zijn baan en daarmee zijn inkomsten en zijn welgestelde leven en geeft onmiddellijk gevolg aan Jezus’ oproep. Levi gaat als het ware in op de vacature: gezocht discipelen voor Jezus.

Het is opmerkelijk, dat iemand zó onmiddellijk de roepstem van Jezus volgt. Wat is hieraan voorafgegaan? Ongetwijfeld heeft Levi al veel van Jezus gehoord, maar het moment is nu aangebroken. Wat gaat er meestal aan vooraf, voordat een mens Gods roeping ernstig neemt? Niet zelden zijn het ingrijpende gebeurtenissen, die een mensenleven tot stilstand brengen. Soms een faillissement, letterlijk of geestelijk. Of een andere ingrijpende gebeurtenis zoals: levenscrisis, ziekte, ongeluk, geconfronteerd worden met de dood, etc. Maar soms kan het ook een ‘gewone’ dagelijkse gebeurtenis zijn. Iemand die kijkt naar mooie bloemen en zich verwonderd voelt over Gods scheppende hand. Iemand die denkt aan zijn/haar leven of gezin en zo dankbaar is voor al die zegeningen van God. Ook door alledaagse en kleine gebeurtenissen kan men zich geroepen voelen om de roepstem van Jezus te beantwoorden, om Jezus te volgen.

Jezus ziet je zitten!

Jezus voegt dus aan de kring van Zijn discipelen Levi of Matteüs, de tollenaar toe. Tollenaars worden zeer veracht en worden in één adem genoemd met heidenen en zondaars. Zondaars zijn mensen met een slechte reputatie vanwege hun wetteloze leven (bijvoorbeeld: prostituees, criminelen). In Levi krijgt de groep ‘tollenaars en zondaars’ een gezicht.

Door een van de tollenaars tot Zijn kring te roepen, laat Jezus zien dat Hij gekomen is voor ieder mens. Ook voor mensen aan de rand van de samenleving. ‘Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars.’ Net zoals Jezus toen Levi zag zitten bij het tolhuis, ‘ziet Hij nog steeds ieder mens zitten’. ‘Jezus ziet je, u, zitten’. Jezus’ liefde strekt zich uit naar iedereen! “Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.” (Johannes 3:16).

De andere discipelen zullen ook verbaasd zijn over de keuze van Jezus. Wij kunnen ons voorstellen dat Petrus misschien met grote verbazing reageert: ‘Nee… Alstublieft. Niet die man! Hij heeft onlangs mijn geld gepakt …’ Kijk maar naar het volgende schilderij ‘Jezus neemt de tollenaar als leerling’ van de Italiaanse meester Caravaggio (1573 – 1610) (Basiliek San Luigi dei Francesi, Rome).

Jezus (geheel rechts) roept Levi, de tollenaar (midden achter de tafel) op zich bij Hem aan te sluiten.

De verbazing op de gezichten is duidelijk: ‘wie, ik?’ lijkt Levi te zeggen. Het licht valt op zijn gezicht. Kijk naar zijn vinger. Daarnaast staat Petrus rechts, voor Jezus. Wat zegt de vinger van Petrus? ‘Meester, roept U de juiste persoon?’ Maar bovenal kijk naar Jezus, die Levi roept. De vinger van Jezus doet denken aan Michelangelo's levensvonk voor Adam in de Sixtijnse kapel. Jezus roept Levi om nieuw leven te geven.

Jezus roept ons en aanvaardt ons zoals wij zijn (met al onze zonden), maar Hij laat ons niet zoals wij zijn. Hij wil ons vormen als Zijn discipelen. God wil ons steeds vernieuwen naar het beeld van Zijn Zoon Jezus door het werk van Zijn Heilige Geest in ons.

Jezus verbindt Zijn twaalf discipelen met Hem en met elkaar. De keuze wie bij die groep discipelen mag horen is niet gemaakt door de discipelen. Het is aan Jezus zelf. Het is Zijn autoriteit. Jezus zal hen vormen als een team, net als de twaalf stammen van Israël, Gods uitverkoren volk. Een voorbeeld van hoe Jezus dat doet is te lezen in Marcus 6:7-13, als Jezus de twaalf discipelen twee aan twee uitzendt.

Levi of Matteüs wordt vaak afgebeeld met in zijn hand een geldbuidel. Het is om mensen te herinneren aan zijn verleden. Maar toen Jezus hem zag, zag Jezus Levi niet alleen met zijn verleden, maar met zijn toekomst die heden begint! Jezus zet de speciale vaardigheden en talenten van Levi positief in. De pen die veel schulden heeft geregistreerd, gaat een heel evangelie schrijven: Het Evangelie volgens Matteüs.

Levi of Matteüs had vroeger als levensmotto: ‘Goud met ons’. Maar aan het begin van zijn evangelie schrijft hij: ‘God met ons! Of Immanuël’. Met dat woord ‘Immanuël’ eindigt zijn evangelie ook, wanneer Jezus belooft: ‘Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voltooiing van deze wereld.’ (Mat. 28:20).

Eerst zien de discipelen alleen één tollenaar in hun midden (Levi), maar op een dag zien ze alle tollenaars in die stad. Wat een bijzondere ervaring moet dat zijn voor hen. Het komt omdat Levi een feest organiseert voor zijn collega’s. Misschien een soort afscheidsfeest. Levi wil graag dat zijn collega’s ook in aanraking komen met Jezus, dat ze net als hij aangeraakt worden door Jezus, en vinden de schat, kostbaarder dan goud: de redding door Jezus Christus. Levi is missionair bezig. Of zoals ook soms gezegd: ‘Discipelen maken discipelen’.

De kritiek komt van de Farizeese schriftgeleerden. Ze leven keurig volgens de wetten van Mozes en vinden daarin reden om neer te kijken op wie dat niet doen. Ze zijn ‘de rechtvaardigen’, bedoelt Jezus ironisch. ‘De rechtvaardigen’ zijn mensen die denken dat ze rechtvaardig zijn op grond van wie ze zijn of wat ze doen. Ze zijn zelf-genoegzaam en hebben veel zelf-vertrouwen. Ze beroemen zich over wat ze allemaal hebben gepresteerd. Dan hebben ze Gods genade helemaal niet nodig. Daarom zegt Jezus: “Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar zieken wel; Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars.”

‘Zondaars’ zijn mensen die het doel missen waarvoor zij geschapen zijn en dat zelf ook erkennen (zondebesef). Zondaars zijn hier niet zozeer mensen die zondigen, maar mensen die Gods genade nodig hebben. Mensen met lege handen. Voor hen is Jezus gekomen.

Het jaarthema van GKIN 2017 is: “Samen groeien als discipelen van Jezus Christus”. In het kader van het uitwerken van het jaarthema wordt een prekenserie gehouden door het Ministerium.

Vandaag denken we na over het thema: “Vacature: Gezocht discipelen voor Jezus”.

Ds. S. Tjahjadi behandelt het thema: “Wat zijn de voorwaarden om discipelen van Jezus te worden?’ Ds. S.M. Winckler- Huliselan behandelt het thema “Hoe kunnen wij groeien als discipelen van Jezus?”.

Zoals Jezus Levi roept, roept Hij ons allen om Zijn discipelen te zijn. Hoor ik Zijn roepstem die zo helder en duidelijk is: ‘Volg Mij!’.

Het is een genade dat Hij ons roept. Deze vacature om Zijn discipelen te zijn is te kostbaar om te laten liggen.

In de kerk komen elke zondag betekent niet automatisch dat wij discipelen van Jezus zijn. Nee. In de tijd van Jezus waren er ook veel mensen die Jezus vaak zagen, maar ze waren meelopers en geen discipelen. Discipelen zijn mensen die ‘ja’ zeggen tegen Jezus en hun leven aan Hem overgeven, bereid om gevormd te worden, en Hem volgen waar Hij ook leidt. Discipelschap heeft te maken met toewijding en is niet vrijblijvend..

Levi is bereid om zijn welgestelde leven, al zijn zekerheid achter te laten. Jezus volgen is gratis, maar niet goedkoop. “Wie achter Mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen en dagelijks zijn kruis op zich nemen en Mij volgen.” (Lucas 9: 23). Wat laat ik achter om een toegewijde discipel van Jezus te zijn? Ben ik bereid achter te laten wat discipelschap in de weg staat/ belemmert? Anders dan een leerling op school tegenwoordig, volgt een leerling in de Bijbelse tijd de Rabbi of de Meester 24 uur per dag. Discipel van Jezus te zijn betekent dus een full-time aanstelling.

Weet u wat mooi is van deze vacature? Hier zullen onze talenten en gaven tot hun doel komen. Jezus zal onze talenten en gaven inzetten tot het goede voor Zijn koninkrijk. Net als Levi.

Een discipel weet waar hij/zij moet zijn! Op een gegeven moment wist Levi dat hij daar (op het feest) moest zijn samen met Jezus, andere discipelen en zijn collega’s tollenaars. Waar moet u specifiek aanwezig zijn als discipel van Jezus? In de kerk ziet u bijvoorbeeld de zitplaatsen van de ouderlingen. U weet dat de gemeente de bediening van ouderling nodig heeft. Moet u daar niet zijn als een ouderling? Waar wil Jezus dat u aanwezig bent als Zijn discipel? Bij mensen die uitgestoten zijn in de samenleving? Bij mensen die vergeten zijn? 

Gezocht discipelen voor Jezus! Ga ik in op deze vacature? Geef het ook door, want deze vacature is kostbaarder dan goud en beter dan welke droombaan dan ook.

 

Verdiepingsvragen:

  1. Levi geeft onmiddellijk gehoor aan de roepstem van Jezus ‘Volg Mij!’. Welke gebeurtenis heeft plaatsgevonden in uw leven dat u de roepstem van Jezus volgt? (Is het een ingrijpende gebeurtenis of een alledaagse gebeurtenis?) Zijn er dingen die u belemmeren om een toegewijde discipel van Jezus te zijn? 
  2. Wat onderscheidt discipelen en meelopers?
  3. Lees Marcus 6:7-13. Waarom zendt Jezus Zijn discipelen hier twee aan twee uit? Kunt u iets vertellen over de onderlinge relatie tussen de 12 discipelen van Jezus? Wat kunnen we hiervan leren als gemeente van Christus?
  4. De oude talenten van Levi zijn door de Here Jezus op een nieuwe manier ingezet tot het goede voor Zijn Koninkrijk. Kunt u voorbeelden noemen van mensen die op een nieuwe manier worden gebruikt voor Gods Koninkrijk met hun oude talenten?
  5. Een discipel weet waar hij/zij moet zijn. Waar wil Jezus dat u specifiek aanwezig bent als Zijn discipel? 
  6. Wat denkt u van dit motto ‘Discipelen maken discipelen’? Hoe kunnen wij discipelen worden die discipelen maken? Welke toerusting hebben we hiervoor nodig als gemeente?