Bijbellezing: Jacobus 5:13-16
 
Geliefde broeders en zusters in den Here Jezus,
In het voorwoord van het boek “Here leer ons bidden”, vertelt dominee Eka Darmaputera het verhaal van een dorpsschool in de Sovjet Unie, in de tijd toen het communistisch regime nog aan de macht was. In de klas vroeg een lerares, “Wie onder jullie gelooft nog in God? Kom op, steek jullie vinger op!” 
Het bleef stil in de klas. Totdat na enige tijd wachten een klein vingertje langzaamaan omhoog werd gestoken. Het was duidelijk dat het meisje met de vinger haar vertwijfeling had overwonnen. “O, Petrova, alweer Petrova! Wil jij zeggen dat jij in God geloofd?” De kleine Petrova knikte met haar hoofd, “Goed”, zei de lerares, “Als dat zo is wil de juffrouw dat wel eens zien. Bid tot jouw God, vraag vervolgens een penseel aan Hem!”
Het kleine meisje bad vervuld met ernst. De juffrouw vroeg, twee minuten later, “Hoe is het met mijn kind? Heeft God je al gegeven wat je gevraagd had?” Met een terneergeslagen hoofd schudde Petrova haar hoofd. De gehele klas lachtte luidruchtig. Petrova werd er verlegen van. Hoezeer zij ook wilde huilen, ze vermande zich. 
“Huil maar niet, Petrova, omdat jouw God jou geen penseel wilt geven,” gaf de lerares als troostwoord, “Probeer het maar eens aan de juffrouw te vragen. Wie weet, geeft zij het aan jou.” De kleine Petrova deed alzo. Daarna vroeg zij, “Juffrouw, mag ik een penseel?” Gelijk kwam er een antwoord. “O, natuurlijk mag dat, Petrova! Hier neem er maar een!” Petrova kreeg de penseel. Van de lerares. Niet van God.
 
Hoe kunnen wij deze kwestie uitleggen? Waar ligt het probleem, is het dat onze gebeden vergeefs (nutteloos) zijn, en God onzichtbaar en onmachtig? Is het geloven en bidden tot God echt van nut? Het antwoord is, dat er een verkeerd begrip is over bidden. Hoe lang Petrova ook bidt, zij zal geen penseel vanuit de hemel gestuurd krijgen.
 
In vers 16 van onze Bijbellezing wordt gezegd, “Het gebed van de rechtvaardige, wanneer deze met geloofsovertuiging bidt, is zeer krachtig.’  Hier zijn we dat de schrijver van het boek Jakobus onze aandacht wil vestigen op de bijzonderheid en de kracht van gebed. Het gebed is inderdaad erg nuttig en heeft een bijzondere invloed. Ik ben er zeker van dat er onder ons mensen zijn die dat al eens hebben ervaren. Maar het gebed heeft  niet de functie om onze handen, voeten en hersens te vervangen. 
 
Wij moeten nog aldoor werken en nadenken, en niet alleen maar bidden. Ora et labora- bid en werk. Bidden is ook geen methode om God te dwingen om mee te gaan in hetgeen wij willen. Juist het tegenovergestelde, het gebed is een vertolking van ons verlangen om Zijn wil uit te voeren.
Voor de apostel Paulus is niet een bepaalde strategie of methode het belangrijkst voor iemand die de Heer wil dienen, maar gebed. Gebed is de basis en de bron van kracht in het dienen. Zonder gebed, maken wij onszelf tot bron van kracht en succes. Wanneer we dan problemen tegenkomen lopen we risico om wanhopig te worden en we worden gemakkelijk verleid tot arrogantie wanneer we wel succes hebben. 
 
Gebed maakt ons afhankelijk van God. Gebed helpt ons ook om ons aan te passen aan de wil van God. Gebed doet God voor ons uit lopen en gebed helpt ons om te steunen op de hulp van God. Een gebed dat ons de wil van God doet aannemen is geen gebed dat onszelf centraal stelt, maar een gebed dat het plan van God duidelijk maakt. 
 
Het gebed dwingt ons om nog ijveriger en beter te werken. Het mag ons niet luier maken, vanwege het principe “bidden gebed is genoeg”. Het waarachtige gebedsleven zal ons motiveren om met meer verantwoordelijkheid  te leven. Niet om juist het tegenovergestelde, een egoïst, te worden, vanwege het principe van het belang een relatie te hebben met God.
Voordat wij kijken welke functie en betekenis het gebed heeft in de eredienst, is het goed om naar enkele belangrijke aspecten van het gebed te kijken:
 
1. Wat is de essentie van het gebed? Het gebed van een Christen is niet gebaseerd op vroomheid en op goedheid van de mens. Als wij vroom leven en goed doen, zal ons gebed dan zeker verhoord worden? Zo zit het niet. Onze gebeden zijn gebaseerd op de werken van de Here Jezus Christus, die de mogelijkheid voor ons geopend heeft, door de Heilige Geest, om tot God te roepen: “Ja, Vader, ja, Vader!” En het behaagd Hem om ons op te nemen tot Zijn kinderen (Romeinen 8:29). 
 
Is dat het niet dat ons de kracht geeft om de relatie met Hem te verweven in het gebed? Die relatie is de band zoals de Vader met zijn kind. Als kinderen communiceren wij met de Vader in de hemel door middel van het gebed. Dit is de essentie van ons gebed, namelijk communiceren met de Here God. Zo is het ook als wij bidden in de eredienst, dat betekent dat wij communiceren met de Here God. Communicatie is een tweerichtingsverkeer, dat betekent dat er een tijd is dat God naar ons luistert en een tijd dat wij naar Hem luisteren.
 
Bidden bewijst ook de intieme relatie met de Here God. Leven in een innige gemeenschap met de Here God wordt onmogelijk verwezenlijkt zonder gebed. Dus, het gebed is de meest concrete maatstaf van een innige of van elkaar verwijderde relatie tussen ons en de Here God. Als wij met Christus leven, betekent dat een voortdurende aanwezigheid in gemeenschap met Hem, door het gebed.
 
Broeders en zusters, 
Johannes Calvijn, een belangrijk figuur in de reformatie, vergeleek het gebed met “ademhalen”. Zoals de mens niet kan leven zonder adem te halen, zo is het ook voor de Christen die niet zonder gebed kan. Laten we eens proberen om een tijdje onze adem in te houden. Hoe voelt dat? Ademhalen doen we al sinds onze geboorte, daarmee is het gebed ook een dagelijkse zaak in het leven van een Christen. Dus, bidden is “de ademhaling voor het leven van een Christen”. Daarom is iemand die niet bidt al “geestelijk dood”, ook al leeft hij nog fysiek.
 
2. Tot wie richten wij ons gebed?
Het is gemakkelijk om te zeggen dat ieder gebed gericht is tot de Here God, Vader in Jezus Christus. Maar de werkelijkheid laat zien dat veel Christenen hun leven niet volledig toevertrouwen aan God alleen. 
De belangrijkste kwestie is wie de geadresseerde is van ons gebed? Durven wij ons hele leven volledig toe te vertrouwen aan de Here God alleen, of hebben wij eerder de neiging om te hopen op krachten en machten buiten de Here God, of meer concreet  op onze eigen “kracht en macht”. God “eist” van ons dat wij bidden en hopen dat al onze hulp van Hem alleen afkomstig is, dat we van Hem afhankelijk zijn. “Roep tot Mij ten tijde van verdrukking, Ik zal u doen ontkomen en u zal Mij loven” (Psalm 50:15).
 
3. Het antwoord op ons gebed. Dikwijls komt de vraag naar voren, hoort God ons gebed? Er zijn vier manieren die God gebruikt om ons gebed te beantwoorden: 
1. Ja, wij worden rechtstreeks beantwoord. Wanneer soms het gebed of ons smeken overeenstemt met de planning en de tijd die al door Hem werd bepaald, zal Hij ons gebed direct verhoren.
2. Ja, maar wij moeten wachten. Vaak wordt onze smeekbede niet door God beantwoord op de tijd die wij hoopten. Met andere woorden, het antwoord op ons gebed ondervinden wij als uitstel. Eigenlijk is God nooit te laat in het beantwoorden van ons gebed, alleen wij hebben vaak niet het geduld om de tijd af te wachten. Er was eens een vrouw die 30 jaar moest wachten toen haar gebed pas werd beantwoord door God, nadat ze gebeden had dat haar man mee naar de kerk zou gaan.
3. Ja, maar God geeft niet datgene wat wij gevraagd hebben, maar Hij schenkt ons iets dat overeenstemt met Zijn wil. De Here God antwoordt en verhoord ons gebed, maar volgt Zijn plan en wil en niet die van ons.
4. Nee. De Here God verhoord niet altijd ons gebed. Indien het gebed of smeking niet overeenstemt met Zijn plan en wil. De Here God is Alwetend. Hij weet wat het beste is voor ons. Door ons gebed niet te verhoren, betekent dat niet dat Hij ons niet liefheeft. Ons gebed niet verhoren kan betekenen dat dit het beste voor ons is.
 
4. De houding tijdens het gebed.
In zijn algemeenheid neemt een Protestantse Christen een gebogen houding aan met de handen gevouwen als er wordt gebeden tijdens het zitten of staan. Bidden is het uitstorten van alle uiterlijke en innerlijke worstelingen aan God. Dat betekent dat bidden een serieuze zaak is. 
Wij communiceren met de Here God. God hoopt dat wij tot Hem komen met een schoon hart. Wij moeten Hem tegemoet treden met eerbied. Daarom is het erg spijtig als er in de eredienst broeders en zusters zijn die niet serieus zijn tijdens het gebed. Wij hoeven immers niet bang te zijn om onze gedachten en gevoelens te uiten aan God. 
 
Bovendien is er een neiging tot formalisering in het bidden, uit gewoonte of omdat we denken dat het zo hoort. Hiermee wordt bedoeld dat veel Christenen bidden zonder beleving en waarachtigheid.  Bidden wordt alleen gezien als een plechtigheid in de christelijke godsdienst. Het bezielt niet het gehele leven. Het is erg gevaarlijk als het gebed niet wordt afgeleid uit het dagelijks leven. Dat komt naar voren in een dualistische levenshouding. Als er in een eredienst gebeden wordt, zijn de mensen “vroom”, maar daarna zijn er woorden en daden die niet het gebed weerspiegelen. 
 
De functie en de betekenis van het gebed in de liturgie (eredienst)
1. Stil gebed. Na het intochtslied, geeft de predikant of de evangelist de gelegenheid aan een ieder voor een stil gebed. Het doel is dat de gemeente zich op een persoonlijke manier voorbereid om de eredienst te volgen. ”Votum en groet” zijn geen gebed. Het ”Votum” heeft de functie als een zegel die de eredienst wettigt of officieel maakt, als verheerlijking van God en Zijn daden; terwijl ”de groet” de gelovigen welkom heet in de kring van medegelovigen.
2. Gebed van toenadering. In dit gebed naderen wij God als Zijn gemeente met geheel onze aanwezigheid. Wij erkennen al onze zonden en overtredingen voor Gods aangezicht. Daarom zijn er soms predikanten die de gelegenheid geven aan de gemeente om op een persoonlijke manier hun zonden en overtredingen te belijden. In dit gebed belijden wij niet alleen onze zonden en overtredingen, maar smeken wij ook de Here God om vergeving van onze zonden.
3. Gebed om verlichting met de Heilige Geest. Waarom is het nodig dat dit gebed wordt gedaan voorafgaand aan de Bijbellezing en de preek? Omdat het voor ons niet gemakkelijk is om het Woord Gods te kunnen begrijpen en te doorgronden. Daarom hebben wij de hulp van de Heilige Geest nodig, opdat het Woord van God dat wordt verkondigd, kan worden begrepen en ook in de praktijk van het dagelijks leven kan worden gebracht.
4. Voorbede. In het Hebreeuws is het woord voorbede afkomstig van Saphat, dat voorspraak betekent. Dus op het moment dat de predikant of evangelist de voorbede leidt, offert hij zichzelf op als een ’voorspreker’ voor andere mensen. Hij brengt al het lijden en de worstelingen van de gemeente voor Gods aangezicht. Bij de GKIN wordt de voorbede gewoonlijk beëindigd met het ”Onze Vader”.  Door het gebed ”Onze Vader”, dat ons door de Here Jezus werd onderwezen, kunnen wij leren dat het ware gebed  niet alleen maar een middel is om te smeken of te vragen aan de Heer. Er zijn ook andere elementen, namelijk de aanbidding, de belijdenis en de dankzegging aan God. 
5. Dankofferande : De dankofferande wordt uitgesproken nadat de collecte is ingezameld. Het doel van dit gebed is om de dank aan God uit te spreken voor Zijn zegeningen, de gaven van de gemeente aan God te doen toekomen en om te vragen of de gaven ten nutte zullen zijn voor het werk Gods. Gewoonlijk wordt dit gebed geleid door een ouderling. 
 
Het consistoriegebed.
Behalve de gebeden die al hiervoor werden verduidelijkt, is er ook nog het gebed dat bekend is als het consistoriegebed. Voordat de eredienst begint komen de  dienstdoende kerkeraadsleden in de consistorie bijeen en wordt het openingsgebed geleid door een van de ouderlingen, waarbij wordt gevraagd of God de dienst wil leiden. En als de dienst klaar is komen de dienstdoende kerkeraadsleden opnieuw bij elkaar in de consistorie om het sluitingsgebed uit te spreken, dat een dankgebed vormt voor de leiding en begeleiding door God tijdens de eredienst.  
 
Geliefde broeders en zusters in de Here Jezus,
Mag deze uitleg over de functie en de betekenis van het gebed in onze eredienst en godsdienstoefening ertoe bijdragen dat wij het beter kunnen begrijpen, ons beijveren in het gebed en ook intenser onze eredienst mogen beleven. Wij hopen dat we door de gebeden die wij opzenden, God mogen aanspreken en de ontmoeting met de Here God ervaren. Moge wij een kerk zijn die bidt. 
De Here God zegene ons allen.
Amen.
 
Verdiepingsvragen:
  1. Probeer te bediscussiëren wat de ware betekenis van “het gebed” is?
  2. Worden onze gebeden altijd door God beantwoord? Maak je antwoord duidelijk.
  3. Maak het belang van de functie en de betekenis van het gebed in de zondagse eredienst? 
  4. Wat voor verleidingen of belemmeringen kunnen ons gebedsleven verstoren?
  5. Wat voor stappen moeten worden genomen om ons een “biddende kerk” te laten worden?