Efeziërs 5:15-20

Kent u dit spreekwoord: ‘Waar het hart vol van is, loopt de mond van over’? Dit spreekwoord zegt dat een mens graag en uitgebreid spreekt over die dingen waar hij enthousiast over is. Bent u enthousiast over eten, dan kunt u daarover uren praten. Is jouw hart vol is van voetbal, dan ben je niet meer te stoppen als je al eenmaal daarover begint te praten. ‘Waar het hart vol van is, loopt de mond van over’. Dit spreekwoord komt echter uit de Bijbel (Lucas 6:45). Als je enthousiast bent, wil je dat inderdaad uiten: in woorden of in liederen. Elke zondag zingen wij veel liederen in de eredienst. De geschiedenis van zingen in de eredienst vinden we terug in de eredienst van de eerste kerk. Één stukje daarvan is het gedeelte dat wij vandaag lezen in de Schriftlezing. Kunt u zich bedenken: 20 eeuwen lang klinkt de lofprijzing aan God in alle uithoeken en plaatsen van de wereld, in alle kerken en gebouwen van de samenkomst van de gemeente: in kathedralen, in eenvoudige kerk en zelfs in ondergrondse kerken. Zingen in de eredienst is niet alleen verankerd in het Nieuwe Testament, maar wij kunnen dat ook helemaal terugvinden in het Oude Testament, in de eredienst in de Tempel (Lees bijv. II Kronieken 5:11-13). Het Oude Testament bevat ook 150 liederen in het boek Psalmen. 
 
Waarom zingen wij in de kerk? Wij zingen in de kerk niet zozeer omdat zingen onze gezamenlijke hobby is en dat wij allemaal daardoor onze stem willen laten horen. Wij zingen in de kerk niet om de tijd te vullen. Wij zingen in de kerk niet voor de afwisseling. ‘Anders moet de dominee de hele tijd praten’. Nee. Wij zingen in de eredienst om samen Gods aanwezigheid te vieren. Vele redenen kunnen we noemen waarom we God loven en prijzen. Tienduizend redenen zegt ons lied. Wat heel belangrijk is, laten we zingen omdat ons hart vol is van dankbaarheid voor de grootheid, voor de liefde en goedheid van God in Zijn Zoon Jezus Christus. Waar het hart vol van is, loopt de mond van over …
 
Dat benadrukt apostel Paulus in onze lezing. Wij moeten niet vervuld worden door drank of andere verslavingen, maar door de Heilige Geest. Mensen die vol zijn van drank kunnen inderdaad zomaar zingen, maar ze 
zingen in dronkemanstaal. Ze zingen drankliederen en geen dankliederen. Christenen moeten meer en meer verlangen naar de aanwezigheid en de werking van de Heilige Geest. Wanneer we vol zijn van de Heilige Geest, komt dat tot uiting in: zingen, danken en goed omgaan met elkaar (lees ook Efeziërs 5:21-6:9 m.b.t. goed omgaan met elkaar). 
 
Het jaarthema van onze kerk dit jaar is: Samen Gods aanwezigheid vieren in de eredienst. Vandaag willen we samen bezinnen waarom wij zingen in de eredienst. 
 
1. Wij zingen in de eredienst, omdat God onze lofprijzing en aanbidding waardig is. 
Alle lof en prijs behoren aan God toe! “Groot is de HEER, Hem komt alle lof toe, geducht is Hij, meer dan alle goden” (Psalm 96:4). “Groot is de HEER, Hem komt alle lof toe, zijn grootheid is niet te doorgronden” (Psalm 145:3). “U komt alle lof, eer en macht toe, Heer, onze God, want U hebt alles geschapen: uw wil is de oorsprong van alles wat er is” (Openbaring 4:11).
God zetelt in de atmosfeer van de lofprijzing van Zijn kinderen. Psalm 22:3 zegt: “U bent de Heilige, die op Israëls lofzangen troont”. De lofzang is niet minder dan de troon van God! Willen we bij de troon van God komen, dan hoeven we Hem alleen maar te prijzen, met heel ons hart, verstand en ziel. 
 
2. Wij zingen in de eredienst, omdat God ons geloof wil versterken. 
Door God te loven en te prijzen worden wij herinnerd aan de grootheid van God! Wij leren de omstandigheden waarin we ons bevinden bekijken, vanuit de grootheid van de Heer. Onze zorgen wordt verjaagd wanneer we zingen over de voorzienigheid van God. ‘♫ Wat de toekomst brengen moge, mij geleidt des Heren hand’. Onze schuldgevoel wordt weggenomen wanneer we zingen over de genade van de Here Jezus. ‘♫ Amazing grace how sweet the sound..’. Onze somberheid en onzekerheid wordt veranderd tot innerlijke rust wanneer we zingen over de trouw van God. ‘♫ Groot is Uw trouw, o Heer mijn God en Vader’. Zingen in de eredienst is dus ook nuttig voor ons (ook voor onze gezondheid). 
Verder wil God ons transformeren door zingen of muziek in de kerk, want muziek kan het hart en de geest van de mens doordringen. Soms meer dan wat woorden kunnen doen. Het doet mij denken aan wat Augustinus, de kerkvader ooit zei: ‘Wie zingt, bidt dubbel!’. Zingen kan ervaren worden als een intense manier van bidden. Wanneer u zingt met hart en ziel, uit u in feite uw intieme relatie met de Hemelse Vader en tegelijkertijd transformeert God ons door ons te vullen met Zijn Geest. 
 
3. Wij zingen in de eredienst, omdat God ons wil verbinden met elkaar als broeders en zusters in Christus.
Men zegt: ‘Muziek verbindt, muziek verbroedert’. Dat is inderdaad juist. Kijk maar naar hoe een grote menigte zich verbonden voelt als ze samen het volkslied zingen tijdens een internationale voetbal wedstijd. Kijk maar hoe het gaat bij een algemeen koor. De leden hebben verschillende stemmen, komen vanuit verschillende achtergronden, hebben verschillende eigenschappen, maar ze zingen samen hetzelfde lied, vormen samen een harmonie. 
 
Als we veel voorbeelden kunnen noemen buiten de kerk, hoe meer dit in de kerk moet gebeuren. Wij geloven toch in de kerk dat wij broeders en zusters zijn in Jezus Christus, samen gered door hetzelfde bloed van Jezus? Wanneer wij zingen in de eredienst, verbindt God ons met elkaar als een grote familie van God. Paulus zegt in vers 19: ‘zing met elkaar …’. Zingen in de eredienst doen we samen. Het gaat er niet om hoe goed wij kunnen zingen. Samen zingen in de eredienst is een uiting van onze gemeenschap met elkaar. 
 
Door samen te zingen in de eredienst bouwen we elkaar op. Wij bevestigen onze gezamenlijke geloof, hoop, en liefde. Wij stimuleren elkaar door de liederen die wij zingen. Wij steken elkaar ook aan. Een voorbeeld daarvan is: wanneer een paar mensen langzaam zingen, kan de hele gemeente langzaam zingen, vooral als de pianist ook langzamer speelt. Het wordt langzamer en langzamer. Het is net alsof wij tegen elkaar zeggen: ‘Ga je maar eerst zingen. Ik volg je wel’. Gelukkig gebeurt dit hier niet. Aan de andere kant: wanneer wij enthousiast zingen, zingen de anderen ook enthousiast mee. Wat is dat mooi dat wij samen als één gemeente God loven en prijzen met een gezamenlijke stem.
 
Zingen in de eredienst versterkt dus onze relatie met God, ons geloof, en onze gemeenschap met elkaar. 
 
De volgende vraag die ook belangrijk is: Wat zingen we in de eredienst? Paulus zegt in vers 19: ‘en zing met elkaar psalmen, hymnen en liederen die de Geest u ingeeft’. Psalmen zouden de 150 liederen zijn uit het boek Psalmen. Hymnen zijn nieuwtestamentische liederen die gefocust zijn op Jezus Christus. Filippenzen 2:6-11 is een voorbeeld van een hymne is uit de vroege kerk. Het evangelie van Lukas bevat enkele liederen die waarschijnlijk gezongen werden in de eredienst van de vroege kerk: het lied van Maria (Lucas 1:46-55), het lied van Zacharias (Lucas 1:68-79), en het lied van Simeon (Lucas 2:29-32). Liederen die de Geest geeft zouden spontaan ingegeven dankliederen zijn, reeds bekend of ter plekke geimproviseerd. Deze drie soorten liederen zijn met elkaar gemeen, namelijk dat ze door de Geest zijn ingegeven en een middel zijn om het vervuld zijn van de Geest als gelovigen samen te beleven. Deze drie soorten liederen werden toen gezongen in de samenkomsten van de gemeente.
 
De liederen die Paulus hier noemt kunnen we eenvoudigweg categoriseren als oude liederen en nieuwe liederen. Dit passen we ook toe in onze gemeente. Wij zingen oude liederen uit Kidung Jemaat en Nyanyikanlah Kidung Baru. Sommige liederen zijn afkomstig uit de 20ste eeuw, sommige zijn uit de 19de eeuw of eerder. Oude liederen zijn bekende en vertrouwde liederen. Die liederen werden door de jaren heen, door verschillende generaties gezongen. Maar wij zingen nu ook graag nieuwe liederen uit Opwekkingsliederen of Pelengkap Kidung Jemaat. Psalm 96:1 roept ons op: “Zing voor de HEER een nieuw lied, zing voor de HEER, heel de aarde”. Nieuwe liederen kunnen ons helpen onze comfortzone verlaten en ons opnieuw na te laten denken over Gods liefde en goedheid in de taal en context van hier en nu. Nieuwe liederen kunnen ons herinneren dat God niet alleen in het verleden werkt, maar dat Hij nog steeds werkt in het leven van Zijn kinderen anno 2016. God werkt niet alleen in de generatie van toen, maar ook in de generatie van nu. Zoals God elke morgen nieuwe weldaden schenkt, zo mogen we God op een nieuwe wijze opnieuw loven en prijzen (vgl. Klaagliederen 3:23). 
 
Laatst hoorde ik op de radio een interview met een bekende zangeres. Zij vertelde dat zij een bijzonder bericht had gekregen. Zij mag namelijk binnenkort zingen voor het koningshuis. Zij is er helemaal vol van en praat daar graag over. Zij is erg trots voor de kans die zij krijgt. Het is een voorrecht om voor de koning te zingen. Een echte uitgelezen kans. ‘Het is een droom die uitkomt’, zei zij. Zij kiest nu het beste repertoire en oefent  met hart en ziel.
 
Geliefde gemeente, beseffen we dat we in feite elke zondag in de eredienst mogen zingen voor de Koning van alle koningen? Voelen we ons vereerd om dit te mogen doen? Vragen we ons  persoonlijk af: ‘Wie ben ik dat ik voor U, o God mag zingen?’ Het is inderdaad een voorrecht. God kan natuurlijk Zijn engelen sturen naar de aarde om te zingen voor Hem, zoals het gebeurde bij de geboorte van Jezus. Maar nu wil Hij lofprijs en aanbidding horen van ons, Zijn kinderen. Laten we daarom elke keer samen zingen in de eredienst met heel ons hart, met grote dankbaarheid, met ‘meer passie dan ooit’. Mogen we als gemeente blijven groeien in zingen in de eredienst waarin wij samen Gods aanwezigheid vieren. Amen.