Rijswijk, 5 april 2009

Schriftlezing:Mattheus 26:14-25

Door de Heer Jezus Christus geliefde Broeders en Zusters,

De belangrijke zin op dit moment in de wereld van dienstverlening en verzekeringen is: "Kan ik U ergens mee helpen?"

Deze zin laat ons over een houding en een poging zien omheel serieus dienstbaar en behulpzaam te zijn voor iemand anders die hulp nodig heeft. Ook als die persoon ons niet ziet staan en zelfs niet even beleefd is zoals wij met onze goede manieren zijn. Hier geldt het principe dat iemand anders belangrijk is en prioriteit verdient, terwijl wij slechts vrienden zijn, degenen die bereid zijn om te helpen, de helpers voor hen. Er is een soort behoefte om te "geven" eerder dan om te "vragen".

Het is erg welgevallen als deze houding (niet alleen slechts woorden) in het dagelijkse leven met andere mensen werkelijk tot uiting komt.

Maar soms moeten wij toegeven dat die "zin" niet altijd vanuit een oprechte houding komt. Het kan zijn dat het alleen een babbeltje is. Oferger nog, als wij eigenlijk liever deze zin willen horen: "wat kan ik krijgen?" oftewel "wat kun je mij geven?"

Er is een groot verschil tussen deze twee zinnen, namelijk dat de tweede zin laat zien dat wij degenen zijn, die daarmee belangrijk worden en prioriteit en gave verdienen.

Hierin vind je geen houding van "zichzelf geven" maar weleen houding van zelfzuchtig zijn (zichzelf belangrijk vinden, niet de anderen). Er zijn zoveel voorbeelden waarvan zulke houding de bron is van allerlei problemen tussen de mensen, in het gezin en in de maatschappij tot in degroeperingen met de grote conflicten.

Ik kan me herinneren toen mijn dochter van 10 jaar een Indonesisch lied zong. De tekst van het lied luidt ongeveer zo: .... "ben ik schuldig om van jou te houden... al weet ik dat ik niet in je hart ben...... ik hoop dat God je ziel ontneemt zodat er niemand je zou nemen." Ik zei direct tegen mijn dochter dat het lied wreed en egocentrisch was. Omdat iemand niet van mij houdt, vraag ik God om die persoon van het leven te nemen? Is dit niet een van de voorbeelden van de houding: "wat kan ik krijgen?" Niet de houding die zichzelf geeft die het bestaan van een ander respecteert.

In de Schriftlezing (de laatste dagen van Jezus, vers 18: Zijn tijd is nabij), het verhaal van Judas Iskariot wordt vaak als tragisch afgebeeld door zijn verraad tegen Jezus. Maar ik wil u naar vers 15 mee nemen en het figuur Judas voorzichtiger bekijken. Het evangelie van Mattheus laat ons zien dat Judas, toen hij eindelijk bereid was Jezus te verraden, zich in de houding van "wat kan ik krijgen" of "wat kun je mij geven zodat ik Hem uitlever", machteloos voelde. Het evangelie van Mattheus laat ons zien dat wat Judas kreeg, voor hem belangrijker was dan wat hij eigenlijk moest begrijpen van het leven en dienstbaarheid van Jezus, eenhouding van "geven".

Laten wij verder gaan. Er zijn zoveel onderzoeken die geloven dat Judas Iskariot een van de vele Zelot strijders was die in de verzetsbeweging zat tegen de Romeinse bezetting. Als een verzetsman, zou hij logisch op Jezus hebben gerekend dat de charismatische Goeroe, ook een verzetsleider wordt om in de front linie tegen Romeinen te vechten. Deze hoop was niet alleen van Judas maar ook van vele joden in die tijd. De hoop voor de komst van de Messias was de hoop voor de opstanding van het koninkrijk Israel zoals in de tijd van koning David. Die hoop koesterden ze. Voor hen, was Jezus het antwoord. Van Jezus werd verwacht dat hij de vrijheid zou geven zoals zetoen hadden gehoopt. Judas was alleen een van de velen die dachten: "wat kan Jezus mij geven?"

In deze context, was Judas nooit alleen. Een vraag voor ons is: denken wij ook als Judas? Om eerlijk te zijn, moet ik zeggen dat wij dikwijls met die houding door het leven heen gaan: "wat zal God mij geven?" of" wat zal een ander voor mij doen?" Ik heb ooit een verhaal van een kind verteld dat het woord "amen" aan het einde van het gebed interpreteerde als "God, voer mijn opdracht uit! "Natuurlijk is het fout maar misschien zijn er genoeg onder ons die stiekem denken zoals dat kind. Er zijn veel christenen of religies in deze wereld die God aanbidden maar er zijn ook veel kerken en religies die alleen aan zichzelf, zijn eigen veiligheid, zijn eigen genot denken. De zegen van God is alleen voor hen, zelfs maken ze hun religie en gemeenschap een afgod. In deze context, worden de anderen nooit waardig aangekeken omdat ze en hun gemeenschap diegenen zijn die het meest waardevol zijn. Dit is de egocentrische houding die komt voort uit de gedachte" wat kan ik krijgen?" Het falen van Judas om uit van deze houding te komen is ook het portret van onseigen falen als mens zowel in ons godsdienstige leven als in praktische bedieningen te midden van onze naasten.

Wij kunnen een paar voorbeelden zien:

- Wij horen vaak over de houding van de kerken en religies die niet oprecht is in relatie met andere mensen. Gebeden actie en de bediening worden wel gedaan maar niet voor aandacht en waardering aan de anderen maar het wordt stiekem gedacht voor de werving van de nieuwe leden van de gemeenschap.

- Ik heb ooit een verhaal gehoord over het huisbezoek dat er plaats vond in een eenvoudig gezin. De ouders van dat gezin waren ernstig ziek in huis. In dit huisbezoek dat blijdschap zou moeten brengen, toonden zij geen houding van begrip aan over de worsteling en problemen van dat gezin. Het ergste was toen de bezoekers zich niet konden weerhouden door te zeggen dat het gezin beter een verpleegster in arm nam om de zieke ouders te verzorgen. Ze waren vergeten dat het gezin in het midden van allerlei problemen te kampen had zoals geldzorgen voor de medische hulp en dus zulke onkosten van een verpleegster voor hen zeker niet te betalen was. De hoofdzaak was dat die bezoekers eigenlijk zich moesten geven en dat betekent dat zij die mensen aandacht moesten geven zelfs moesten helpen. Dit voorval maakte dat gezin verdrietig en woedend. Ze werkten hard om de ziekeouders te kunnen bekostigen en ze voelden zich daardoor gekwetst.

Toen Jezus zichzelf gaf zoals God dat wilde, wilde Hij een groot houding laten zien dat Hij zijn leven gaf, niet om naar het leven te zoeken. Hij gaf zichzelf voor anderen en verwachtte geen voordeel van anderen. Jezus was zeer voorbereid voor zijn dood. Hij wist heel goed dat zijn levensdoel liefde en verzoening tussen de mens en God moest brengen en ook tussen de mensen zelf. Jezus leert ons hoe de mensen leven door van anderen te houdenen te waarderen, vooral de zwakken. Jezus leert ons dat onze relatie met God eenhechte relatie is zonder enige voorwaarde. Voor dit alles, heeft Jezus een concreet voorbeeld gegeven met zijn leven en bestaan. De dood van Jezus was het gevolg van haat, afgunst, het egoisme van de mensen die de houding en leer vanJezus afkeurden en dat waren zaken die Jezus wilde strijden.
Daarom zou Jezus nooit hetzelfde doen. Het kruis van Jezus wordt dus vaak genoemd alshet symbool van zichzelf wegcijferen. Wij moeten weten of er Judas of geen Judas was, de haat van de hoge priesters en schriftgeleerden al zo veel is geworden dat ze nog altijd een zondebok met alle middelen zouden vinden om Jezus uit de weg te ruimen. Het issue op dit moment is niet een zondebok voor de dood van Jezus te zoeken (niet om Judas overdreven goed te keuren zoals in het evangelie van Judas) maarom de wezenlijke betekenis van deze kruisiging te begrijpen.

Zijn wij de mensen die Jezus volgen en die denken van: "wat kan ik anderen helpen en geven?" Of zitten wij gevangen in de gedachte van: "wat kan ik krijgen?"

Wat Judas dacht en deed, is eigenlijk een grote afspiegeling van wat wij zo vaak ook hebben gedacht. Onze verlangens en ons egoisme die wij niet onder controle krijgen maken ons moeilijk om een houding aan te nemen en te dienen door anderen belangrijker te achten zoals de apostel Paulus ooit zei in Filippenzen 2:3: " .....Handel nietuit geldingsdrang of eigenwaan, maar acht in alle bescheidenheid de ander belangrijker dan uzelf..."

Het evangelie van Mattheus vertelde dat de persoon die Jezus verraadde en uitleverde, nooit ver van Jezus was (vers 23). Dat kan betekenen dat ook wij Jezus kunnen "verraden" toen wij belijden als kerk maar in feite zijn wij nooit instaat om de realiteit en waarheid te zien, om anderen met oprecht te respecteren en te waarderen; zelfs, wij laten zich tot afgod worden. In Indonesiƫ ontstaat er een bepaalde spanning toen een groep van christenen het idee leuk vindt om een mega kerkgebouw van miljarden rupiah te bouwen met hun duizenden leden. Dit vormt een middel om de grootheid en de kracht van de kerk te laten zien, al is het in het midden van de krottenwijk aldaar. Ze vergeten dat de kracht van de kerk niet in de fysieke grootheid zit maar in de oprechte harten om de naasten te dienen en een vertrouwensgevoel (trust) te geven in alledaagse realiteit als in een maatschappij. Hierin kunnen wij zien dat het kruis van Jezus, dat symbool staat voor zichzelf wegcijferen, nu het symboolvan een eigen hoge dunk is.

In het begin van lijdensweek tot volgende zondag, vieren wij het grootste feest in het christelijk leven, Pasen, laten wij de oproep van de kerk gehoor geven om te vasten. Vasten is een belangrijke actie om te gedenken hoe belangrijk het is zich te verloochenen om het Kruis van Christus te dragen. Niet wij die belangrijk zijn maar God. Niet alleen wij die belangrijk zijn maar ook de mensen in onze omgeving, ze zijn de schepping van God die ook gewaardeerd moeten worden. Alleen wanneer wij zich niet zo belangrijk vinden, kunnen wij pas in staat zijn om het kruis van verantwoordelijkheid te dragen om een ware samenleving te realiseren.

Vasten is een symbool van onze eerlijkheid om Jezus tevolgen (niet om God te dwingen, onze verlangens te geven). Het zwaarst van vasten is, indien wij proberen ons ego te verruilen met onze liefdevolle bedieningen voor de naasten. In deze kerkelijke traditie, wordt er niet van voedsel alleen gevast maar ook van ons genot zoals hobby of andere activiteiten, tijd geven aan anderen die meestal niet wordt gegeven etc. Wij vasten omdat wij willen leren om zich meer te geven dan anderen. Daarom wordt vasten gebonden aan kerkelijke diakonie.

Laten wij de palm zondag en deze lijdensweek van Jezus met kracht en goede houding gedenken, die ons steeds kleiner maken en God steeds groter, langs de liefde en een ware bediening aan de anderen.

Amen.