Schriftlezing: Genesis 9: 8-17
 
Geliefde broeders en zusters in de Heer Jezus Christus,
 
Als wij gevraagd worden over het verhaal van Noach, waaraan denken we? Sommigen mensen stellen zich gewoonlijk meteen de woede en de verschrikking van God tegen de zondige mensen voor. Zelfs zeggen sommigen dat de zondvloed een van de duidelijkste vormen van Gods straf was. Wanneer er in Jakarta een overstroming is, zeggen sommige mensen dat God de stad Jakarta bestraft. En dan wordt het uitgebreid; niet alleen is een overstroming Gods straf maar ook andere natuurrampen. Wat er daarna gebeurt is dat we zelfs empathie voor de slachtoffers van die natuurramp verliezen. We kunnen inderdaad niet ontkennen dat het verhaal van Noach gaat over God die kwaad was tegen de ontrouwe mens die met een zondvloed werd bestraft. Maar zoals we vandaag gelezen hebben vertelt het verhaal van Noach ook over Gods verbond met Noach. Nu wil ik vers 8-17 uitleggen door het verhaal van Noach in een grotere context te plaatsen. Er zijn twee belangrijke dingen die we moeten overwegen.
 
1. Eenvoudigweg kunnen we zien dat onze tekst gaat over God die niet meer kwaad is. Maar welke context legt dit uit? Laten we daarom Genesis 6: 7 bekijken. Daar werd God juist afgebeeld als God die verdrietig was door het verraad van de mens tegenover Hem. De uitleg over God die verdrietig was is informatie die bewust werd gegeven in het verhaal van Noach. Dit was een verhaal over Gods hart dat gekwetst werd door de mens. Noach's verhaal gaat niet louter over boosheid en straf, maar ook over relatiecrisis tussen God en de mens. Woorden en beelden die gebruikt kunnen worden om deze relatiecrisis uit te leggen zijn van de ouders die verdrietig zijn als hun kinderen niet doen zoals zij hopen. God hoopt dat het altijd goed gaat met de mens (vergelijk dit met Genesis 1). Het beeld over de ouders en de kinderen geeft uitleg dat het hier hoofdzakelijk gaat over de relatie en niet over de boosheid en de straf.
 
2. Te midden van dit relatieprobleem en Gods verdriet was Noach aanwezig. In het geheel van het verhaal was Noach's aanwezigheid een alternatief te midden van Gods verdriet (Genesis 5: 29; 6: 8). Noach's aanwezigheid is een concreet voorbeeld dat zelfs de wereld chaotisch en kwaad was, de nieuwe mens die goed was, gestreden en uitgevoerd zou kunnen worden. Noach liet een beeld zien van een mens die streed voor goedheid en waarheid in Gods aangezicht, ook al was het niet gelijk aan de majoriteit van de andere mensen. In de context van het boek Genesis (met name Genesis 1: 26) was Noach een voorbeeld van de mens die werkelijk streed om een mensbeeld te worden zoals God het wilde.
 
Vanuit deze twee grote contexten kunnen we vervolgens over Gods verbond lezen in Genesis 9: 8-17. Hier verlangde de verdrietige God (niet hatelijk en zomaar kwaad) dat de mens terugkwam. God (zoals de ouders) was bereid om te kijken naar de bereidheid van de mens om te veranderen en te verzoenen (vergelijk met Genesis 9: 6). Noach's verhaal ging niet om God die alleen aan Zijn eigen belang en Zijn boosheid dacht. Achter Gods boosheid is er Gods liefde waar altijd naar gezocht kan worden (vers 16).
 
Geliefde broeders en zusters in de Heer Jezus Christus, vertrekkende van dit verhaal over Noach, laten we de relevantie hiervan bekijken.
 
1. We moeten kritisch zijn op een theologische uitleg die altijd en louter de boosheid benadrukt, waardoor God een gevreesde figuur wordt. Natuurlijk wil ik niet zeggen dat God nooit boos wordt en we willekeurig zonder verantwoordelijkheid kunnen handelen. Maar een ding wat belangrijk is dat we kunnen zien is dat Gods beeld hier aangeeft dat God bereid is om een relatie met mededogen op te bouwen, en geen God die autoritair is. Dit is belangrijk om er aandacht te geven, want uit de empirische onderzoeken over religie blijkt dat Gods beeld dat autoritair is kerken en gelovigen brengen tot een gesloten en heerszuchtige houding. Radicale religie, tegen andere religie, antidialoog, achterdochtig tegenover andere religie, neerkijken op mensen die andere levenswaarden hebben en een houding aannemen zonder empathie of hart zijn voorbeelden van een gesloten houding. Aan het eind wordt de religie door deze houding legalistisch. Ik had ooit een ervaring hierin, toen een ouderling kwaad werd omdat de Geloofsbelijdenis gewijzigd werd tot een lied. Volgens hem mocht de Geloofsbelijdenis niet gewijzigd worden, want anders werd God boos (hoewel in de tijd van de Heer Jezus er nog geen geloofsbelijdenis was, hoe kon hij weten dat God boos zou worden?). Dit is pas een stijve houding en een houding tegen verandering in de liturgie. Hoe gaat het dan met andere grotere kwesties? Wat is de theologische gedachte over het Heilig Avondmaal voor kinderen? Wat is de houding van de kerk tegenover degenen die een andere oriëntatie hebben? En er zijn nog andere vragen. Ik denk niet dat alles moet worden beantwoord of we ze gemakkelijk kunnen beantwoorden. Maar er zijn veel vragen zoals dit die niet beantwoord worden door antidialoog- en antiverschil principe. In het Evangelie werd deze conditie door Jezus zeer bekritiseerd.
 
2. De Kerk zal nooit perfect worden. Maar lerende uit het verhaal van Noach dient een kerk als een gemeenschap van Gods discipelen een drijfveer te bezitten om alternatieve goedheid en waarheid te presenteren te midden van het kwaad en de ongerechtigheid in de maatschappij. Kerk dient te proberen om alternatief te worden, een beeld van een goede mens, zoals Noach. De vraag is of kerk in haar hoedanigheid een alternatieve goedheid en waarheid wil worden in deze wereld. Realiseert kerk zich dat strijden voor een beter leven van de mens dat vernietiging bestrijdt een van haar functies is? Of werkt kerk mee aan de vernietiging van de wereld? Een van de interessante kwesties voor ons is is de goede houding alleen tegenover eigen groep. Een van mijn collega's heeft een interessante analyse gegeven over het fenomeen van de mensen in Indonesië die corrupt zijn terwijl ze in het dagelijks leven religieus zijn en actief zijn in religieuze activiteiten. Hij zei dat er een soort begrip ontstaat dat het voldoende is om goedheid en waarheid in de in-group te handelen, maar buiten je groep (out-group) is het geen probleem als je geen goed doet. Deze conditie veroorzaakt veel hypocrisie en inconsistentie. Ik denk dat we moeten weten dat de kern van de aanwezigheid van de Heilige Geest, op Pinksteren, die we afgelopen week hebben herdacht, de hulp van de Heilige Geest is zodat kerk in staat is om te strijden het juiste beeld van de mens te worden, dat is zoals Jezus Christus. Jon Sobrino, een Jezuïet theoloog, zei dat veel mensen (Kerk) al vergeten waren wat Jezus' strijd was. Kerk en elke christelijk individu zijn mensen die bereid zijn om het juiste beeld van mensen te worden, als een alternatieve waarheid in deze wereld zodat alle mensen het kunnen zien en voelen.
 
Amen.